Cách tìm ra bạn nên làm gì với cuộc đời mình

Để tìm ra bạn nên làm gì với cuộc đời, hãy ngừng tìm kiếm một câu trả lời hoàn hảo duy nhất và thay vào đó thu thập bằng chứng về chính mình. Hãy kết hợp ba yếu tố đầu vào: điều bạn giỏi một cách tự nhiên (thế mạnh), điều giữ được sự chú ý của bạn (sở thích), và điều quan trọng với bạn (giá trị). Sau đó kiểm chứng những hướng hứa hẹn nhất qua các thử nghiệm nhỏ trong thực tế, thay vì cố nghĩ cho ra sự chắc chắn. Mục đích thường được khám phá qua hành động, chứ không được quyết định trước.

Vì sao câu hỏi này thấy khó đến vậy

Đa số mọi người trông đợi sự rõ ràng ập đến như một khoảnh khắc bừng ngộ. Trên thực tế, hướng đi hiện ra dần dần khi bạn tích lũy trải nghiệm và nhận ra các quy luật. Áp lực phải tìm cho ra một "sứ mệnh" duy nhất thường khiến cuộc tìm kiếm khó hơn, bởi nó biến một quá trình cả đời, luôn tiến hóa, thành một quyết định làm một lần.

Cũng sẽ hữu ích nếu tách bạch hai câu hỏi thường bị rối vào nhau:

• Tôi nên làm gì để kiếm sống? Đây là về kỹ năng, thu nhập và sự đóng góp.
• Điều gì mang lại ý nghĩa cho đời tôi? Điều này có thể bao gồm các mối quan hệ, sự sáng tạo, cộng đồng và những sở thích chẳng bao giờ ra tiền.

Bạn không cần một hoạt động duy nhất thỏa mãn cả hai. Nhiều người xây dựng một cuộc đời ý nghĩa từ nhiều nguồn, chứ không phải một mục đích vĩ đại duy nhất.

Bắt đầu bằng việc tự kiểm kê

Trước khi khám phá các lựa chọn, hãy có dữ liệu trung thực về bản thân. Dành ra một giờ và viết câu trả lời cho những gợi ý sau:

1. Thế mạnh: Mọi người thường nhờ bạn giúp việc gì? Điều gì đến dễ dàng với bạn mà người khác thấy khó?
2. Sở thích: Bạn đọc, xem hay bàn về điều gì khi không ai chấm điểm bạn?
3. Giá trị: Bạn quan tâm nhất đến sự tự chủ, sự ổn định, sức ảnh hưởng, sự công nhận, việc học hỏi, hay điều gì khác?
4. Năng lượng: Những tác vụ nào khiến bạn tràn năng lượng, và những tác vụ nào bào mòn bạn, bất kể bạn giỏi đến đâu?

Các quy luật quan trọng hơn bất kỳ câu trả lời đơn lẻ nào. Nếu sự tò mò về cách vận hành của mọi thứ xuất hiện trong nhiều mục, thì đó là một tín hiệu đáng theo đuổi.

Dùng công cụ có cấu trúc một cách thận trọng

Các bài đánh giá tính cách và trắc nghiệm có thể hữu ích để tạo ra ngôn ngữ và giả thuyết về bản thân bạn. Hãy coi kết quả của chúng là chất mồi cho cuộc trò chuyện, không phải phán quyết. Một bài trắc nghiệm sàng lọc ngắn biến chính trực giác của bạn thành một mục tiêu cụ thể có thể giúp bạn gọi tên những hướng đi mà bạn vốn đã nghiêng về. Giá trị nằm ở sự suy ngẫm mà nó khơi gợi, không phải ở cái nhãn nó gán cho.

Biến sự suy ngẫm thành giả thuyết

Bản tự kiểm kê của bạn nên tạo ra một danh sách rút gọn các hướng đi khả dĩ. Hãy diễn đạt mỗi hướng thành một giả thuyết có thể kiểm chứng, ví dụ:

• "Tôi có thể thích công việc liên quan đến phân tích dữ liệu và tìm ra quy luật."
• "Tôi có thể phát huy tốt ở một vai trò sáng tạo và tiếp xúc nhiều với con người."
• "Tôi có thể muốn kết hợp kỹ năng thiết kế của mình với lĩnh vực y tế."

Hãy để ý rằng những điều này còn rộng. Đó là chủ ý. Ở giai đoạn đầu, hãy nhắm vào những nhóm lớn thay vì các chức danh cụ thể.

Chạy những thử nghiệm nhỏ

Đây là bước mà đa số mọi người bỏ qua, và lại là bước quan trọng nhất. Bạn học được nhiều hơn rất nhiều từ việc làm một phiên bản nhỏ của một thứ so với việc phân tích nó không ngừng. Những thử nghiệm ít rủi ro bao gồm:

• Học một khóa trực tuyến ngắn về một chủ đề để xem sở thích có sống sót khi tiếp xúc với nội dung thật không.
• Xung phong tham gia một dự án tại nơi làm việc kéo bạn theo một hướng mới.
• Xây một dự án cá nhân nhỏ xíu hoặc một sản phẩm cho hồ sơ năng lực trong một cuối tuần.
• Phỏng vấn hai ba người đã làm công việc bạn đang tò mò.

Sau mỗi thử nghiệm, hãy tự hỏi: Điều này có tiếp năng lượng cho tôi không? Tôi có tò mò muốn đi sâu hơn không? Tôi có thể hình dung mình làm nhiều hơn thế không? Hãy cập nhật giả thuyết dựa trên câu trả lời. Vòng lặp thử nghiệm, suy ngẫm và điều chỉnh này chính là cách sự rõ ràng thực sự hình thành.

Việc học nằm ở đâu trong quá trình này

Kỹ năng mở ra và đóng lại các cánh cửa. Bạn không thể đánh giá chính xác một lĩnh vực có hợp với mình không cho đến khi đã nếm thử công việc thật, và điều đó thường đòi hỏi một kỹ năng nền tảng. Học một lĩnh vực mới một cách rẻ và nhanh cho phép bạn chạy nhiều thử nghiệm hơn trước khi bỏ ra thời gian hoặc tiền bạc cho một thay đổi lớn.

Điều này càng đúng khi AI định hình lại nhiều công việc. Học cách làm việc cùng các công cụ AI, hoặc học chính AI, đang trở nên có giá trị ở gần như mọi lĩnh vực, từ marketing đến y khoa. Bổ sung những kỹ năng này có thể mở rộng phạm vi các hướng đi có sẵn cho bạn.

Một lời thành thật: không khóa học, chứng chỉ hay bài trắc nghiệm nào đảm bảo một công việc, một sự thăng tiến, hay một mức lương cụ thể. Điều mà việc học làm được là giảm chi phí của việc thử nghiệm, xây dựng năng lực thật sự, và cho bạn bằng chứng về điều gì phù hợp. Đó là những lợi thế thật, nhưng chúng phát huy tác dụng thông qua nỗ lực của bạn, chứ không tự động.

Một thói quen đơn giản hằng tuần

Thay vì chờ một bước đột phá, hãy xây dựng một thói quen nhỏ:

1. Suy ngẫm: Dành 15 phút để nhìn lại điều gì tiếp năng lượng hay bào mòn bạn tuần này.
2. Học: Dành thời gian phát triển một kỹ năng gắn với một giả thuyết hiện tại.
3. Kiểm chứng: Thực hiện một hành động nhỏ đưa bạn đến gần hơn với trải nghiệm thực tế.

Qua nhiều tháng, điều này tích lũy thành một cảm nhận rõ ràng về hướng đi mà không bài trắc nghiệm đơn lẻ nào có thể trao cho bạn.

Kết luận

Tìm ra bạn nên làm gì với cuộc đời không phải là chuyện tìm ra một câu trả lời ẩn giấu, mà là chuyện chạy một thử nghiệm kiên nhẫn, trung thực với chính bạn là đối tượng nghiên cứu. Hãy thu thập bằng chứng về thế mạnh, sở thích và giá trị của bạn; hình thành giả thuyết; kiểm chứng chúng một cách rẻ tiền; và để hướng đi của bạn sắc nét lên qua mỗi vòng lặp. Bạn không cần nhìn thấy toàn bộ con đường, chỉ cần bước đi hữu ích tiếp theo.